Een FAT, of Factory Acceptance Test, is een gestructureerde inspectie en functionele test van een skid unit die plaatsvindt in de fabriek van de leverancier, voordat de skid naar de eindlocatie wordt getransporteerd. Het doel is om te bevestigen dat de skid volledig voldoet aan de technische specificaties, de geldende normen en de contractuele eisen van de opdrachtgever. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de FAT bij skid projecten, van wat er precies wordt getest tot wanneer je de FAT het beste inplant.
Wat wordt er tijdens een FAT getest bij een skid unit?
Tijdens een FAT bij een skid unit worden de mechanische integriteit, de instrumentatie, de leidingverbindingen, de elektrische aansluitingen en de functionele werking van de skid gecontroleerd en getest. De test vindt plaats op basis van een vooraf opgesteld testprotocol dat aansluit op de projectspecificaties en de toepasselijke normen, zoals de PED-richtlijn voor drukapparatuur.
In de praktijk omvat een FAT voor een skid unit doorgaans de volgende onderdelen:
- Documentatiereview: Controleer of alle tekeningen, berekeningen, materiaalcertificaten (EN 10204) en lasprocedures aanwezig en goedgekeurd zijn.
- Visuele inspectie: Beoordeling van de lasverbindingen, oppervlaktebehandeling, conservering en de algemene uitvoering van de constructie.
- Drukproeven: Hydrostatische of pneumatische tests op leidingen en drukvaten om lekdichtheid en sterkte te verifiëren.
- Instrumentatiecheck: Verificatie van de juiste montage en kalibratie van meetinstrumenten, veiligheidskleppen en regelkleppen.
- Elektrische en automatiseringscheck: Controle van bekabeling, I/O-signalen en de koppeling met het besturingssysteem.
- Functionele test: Simulatie van de bedrijfssituatie om te bevestigen dat de skid als geheel correct functioneert.
Het testprotocol wordt idealiter al vroeg in het project opgesteld, zodat de bouw van de skid van meet af aan gericht is op het behalen van de FAT-criteria. Hoe gedetailleerder het protocol, hoe minder discussie er ontstaat tijdens de test zelf.
Wie is aanwezig bij een FAT en wat is ieders rol?
Bij een FAT zijn minimaal de leverancier van de skid en de opdrachtgever aanwezig. Afhankelijk van de complexiteit van het project kunnen ook een onafhankelijke keuringsinstantie, de eindgebruiker en een procesautomatiseringsspecialist aanwezig zijn. Elke partij heeft een duidelijk afgebakende rol in het testproces.
De rollen zijn als volgt verdeeld:
- Leverancier (skid bouwer): Voert de tests uit, presenteert de documentatie en lost eventuele bevindingen op. De leverancier is verantwoordelijk voor een volledige en correcte voorbereiding van de FAT.
- Opdrachtgever / technisch inkoper: Beoordeelt de testresultaten, tekent het FAT-protocol af en geeft formeel akkoord voor verzending. Dit is het moment waarop je als inkoper zekerheid krijgt over de kwaliteit van wat je hebt besteld.
- Eindgebruiker of procesverantwoordelijke: Controleert of de skid aansluit op de operationele eisen van de installatie. Zijn aanwezigheid voorkomt verrassingen bij de inbedrijfstelling.
- Notified Body of keuringsinstantie: Verplicht aanwezig bij drukapparatuur in hogere gevarengroepen (conform PED). Zij voeren onafhankelijke keuringen uit en geven de CE-markering vrij.
- Automatiserings- of instrumentatiespecialist: Relevant bij skids met complexe besturing of koppeling aan een DCS/SCADA-systeem.
Een goede FAT vraagt om heldere communicatie vooraf over wie aanwezig is, welke bevoegdheden iedereen heeft en wie de definitieve goedkeuring mag geven. Leg dit vast in het FAT-protocol.
Wat is het verschil tussen een FAT en een SAT?
Een FAT (Factory Acceptance Test) vindt plaats bij de leverancier, vóór transport van de skid. Een SAT (Site Acceptance Test) vindt plaats op de eindlocatie, na installatie en inbedrijfstelling. De FAT test de skid als geïsoleerd systeem; de SAT test de skid in de context van de volledige installatie.
Het onderscheid is praktisch en belangrijk voor je projectplanning:
- FAT: Uitgevoerd in de werkplaats van de skid bouwer. De skid staat nog los van de rest van de installatie. Fouten zijn hier relatief eenvoudig en goedkoop te herstellen, omdat alles nog toegankelijk is en de leverancier direct kan ingrijpen.
- SAT: Uitgevoerd op de productielocatie van de opdrachtgever. De skid is aangesloten op de omliggende installatie, utilities en het besturingssysteem. De SAT verifieert of de skid correct integreert in de bestaande omgeving.
In de praktijk geldt: hoe grondiger de FAT, hoe soepeler de SAT verloopt. Problemen die je tijdens de FAT oplost, hoef je niet op locatie op te lossen, waar de kosten van stilstand en herstelwerk aanzienlijk hoger liggen. Voor complexe skid projecten in de petrochemie of procesindustrie is een gedegen FAT dan ook geen formaliteit, maar een concrete risicobeheersmaatregel.
Wat gebeurt er als een skid unit zakt voor de FAT?
Als een skid unit niet voldoet aan de FAT-criteria, wordt de test niet goedgekeurd en mag de skid niet worden verzonden. De leverancier stelt een lijst van bevindingen op, lost deze op en plant een hertest in. Afhankelijk van de ernst van de afwijkingen kan dit een gedeeltelijke hertest of een volledige hertest zijn.
Het proces na een afkeur verloopt doorgaans als volgt:
- Punch list opstellen: Alle bevindingen worden gedocumenteerd in een zogenaamde punch list, onderverdeeld in categorie A (blokkerende punten, skid mag niet weg) en categorie B (niet-blokkerende punten, op te lossen voor of na levering).
- Herstelwerkzaamheden: De leverancier voert de noodzakelijke correcties uit. Dit kan variëren van het aanpassen van een lasverbinding tot het opnieuw kalibreren van instrumentatie.
- Hertest: Na herstel wordt de relevante testprocedure opnieuw uitgevoerd. Soms is een volledige hertest nodig; soms volstaat een gerichte retest van de afgekeurde onderdelen.
- Goedkeuring en verzending: Pas als alle categorie A-punten zijn opgelost en de hertest is goedgekeurd, geeft de opdrachtgever akkoord voor transport.
Een afkeur hoeft geen drama te zijn, mits de leverancier transparant communiceert en snel handelt. Zorg als opdrachtgever dat je contractueel hebt vastgelegd wat de maximale doorlooptijd is voor herstel en hertest, zodat je projectplanning niet onnodig uitloopt.
Wanneer in het project moet een FAT worden ingepland?
Een FAT moet worden ingepland direct na de voltooiing van de fabricage en vóór het transport van de skid naar de eindlocatie. In de projectplanning betekent dit dat de FAT-datum al vroeg wordt vastgelegd, zodat alle betrokken partijen beschikbaar zijn en de documentatie op tijd gereed is.
Praktisch gezien zijn er een aantal mijlpalen die de FAT-planning bepalen:
- FAT-protocol goedkeuren: Dit doe je bij voorkeur al tijdens de engineeringfase, zodat de bouw van de skid gericht is op de testcriteria.
- Pre-FAT check: Veel leveranciers voeren een interne inspectie uit voordat de klant arriveert. Dit voorkomt onnodige vertragingen op de dag van de FAT zelf.
- FAT-datum reserveren: Plan de FAT minimaal twee tot vier weken voor de gewenste transportdatum. Zo houd je ruimte voor eventuele herstelwerkzaamheden en een hertest.
- Documentatie gereed: Alle materiaalcertificaten, lasprocedures, keuringsrapporten en as-built tekeningen moeten beschikbaar zijn op de dag van de FAT.
Een veelgemaakte fout is de FAT te laat inplannen, waardoor de druk om de skid op tijd te verzenden ten koste gaat van een grondige test. Bouw de FAT structureel in je projectplanning in als een vaste mijlpaal, niet als een sluitpost.
Hoe wij helpen bij skid bouw en FAT-begeleiding
Kivit Group ontwerpt, fabriceert en levert complete skid units voor de procesindustrie, van engineering en prefab tot transport en on-site montage. Alles in eigen beheer, zonder afhankelijkheid van derden voor de primaire werkzaamheden. Dat maakt ons het aanspreekpunt voor het hele traject, inclusief de FAT.
Wat wij concreet bieden bij skid projecten:
- Engineering en detailtekeningen in 2D en 3D, inclusief piping- en apparatenbouwberekeningen
- Fabricage conform PED module H/H1, EN 13445, EN 13480 en klantspecifieke normen
- Opstellen en uitvoeren van het FAT-protocol, inclusief drukproeven, instrumentatiecheck en functionele tests
- Volledige documentatiepakketten met materiaalcertificaten conform EN 10204 en keuringsrapporten
- Begeleiding bij keuringen door Notified Bodies zoals TÜV en LRQA
- Transport en on-site inbouw, zodat je als opdrachtgever volledig wordt ontzorgd
Wil je weten wat wij voor jouw skid project kunnen betekenen? Bekijk onze diensten of lees meer over wie wij zijn. Heb je een concrete vraag of wil je direct een offerte aanvragen? Neem contact op via onze offerte aanvraagpagina. Wil je eerst meer weten over onze certificeringen en kwalificaties? Bekijk dan ons certificeringsoverzicht.