Een skid in de voedingsindustrie moet voldoen aan strenge hygiënische ontwerpeisen, specifieke materiaalkeuzes en relevante certificeringen zoals de PED-richtlijn en EHEDG-normen. De combinatie van voedselveiligheid, reinigbaarheid en mechanische betrouwbaarheid maakt skidbouw voor deze sector wezenlijk anders dan voor standaard industriële toepassingen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de eisen waaraan een skid in de voedingsindustrie moet voldoen.
Welke materialen zijn toegestaan in een skid voor de voedingsindustrie?
In een skid voor de voedingsindustrie zijn materialen toegestaan die voedselveilig, corrosiebestendig en goed reinigbaar zijn. Roestvrij staal (RVS) is verreweg het meest gebruikte materiaal, met name de kwaliteiten 1.4307 (AISI 304L) en 1.4404 (AISI 316L). Deze legeringen zijn bestand tegen reinigingsmiddelen, zuren en hoge temperaturen die bij CIP- en SIP-processen voorkomen.
Naast de materiaalkwaliteit speelt de oppervlakteafwerking een grote rol. Een ruw oppervlak biedt bacteriën een ideale hechtingsplaats, terwijl een gepolijst oppervlak met een ruwheidswaarde Ra van maximaal 0,8 micrometer dit risico sterk vermindert. Voor onderdelen die direct in contact komen met levensmiddelen geldt doorgaans een nog strengere eis van Ra 0,4 micrometer of lager.
Materialen die je in een voedingsindustrie skid vermijdt:
- Koolstofstaal zonder beschermende coating, vanwege corrosierisico
- Aluminium in omgevingen met agressieve reinigingsmiddelen
- Kunststoffen die niet zijn gecertificeerd voor voedselcontact (conform EU-verordening 10/2011)
- Materialen met poreuze oppervlakken of lasverbindingen die niet volledig doorgelast zijn
Voor specifieke toepassingen, zoals hogedrukprocessen of agressieve media, worden ook duplex staalsoorten zoals 1.4462 ingezet. Deze bieden een hogere sterkte en betere corrosieweerstand dan standaard austenitisch RVS.
Welke hygiënische ontwerpnormen gelden voor een skid?
De belangrijkste hygiënische ontwerpnorm voor een skid in de voedingsindustrie is de EHEDG-richtlijn (European Hygienic Engineering and Design Group). Daarnaast zijn 3-A Sanitary Standards relevant voor de Noord-Amerikaanse markt. Beide normen stellen eisen aan reinigbaarheid, drainagegedrag, toegankelijkheid voor inspectie en de afwezigheid van dode hoeken.
Concreet betekent dit voor het ontwerp van een skid:
- Alle lassen moeten volledig doorgelast en glad afgewerkt zijn, zonder ondersnijdingen of poriën
- Leidingen en verbindingen moeten zelfdrainend zijn, met een minimale helling van 1 tot 2 procent
- Dode hoeken (“dead legs”) in leidingwerk zijn niet toegestaan, omdat stilstaand product bacteriegroei bevordert
- Klemverbindingen (zoals Tri-Clamp) verdienen de voorkeur boven schroefdraadverbindingen, omdat ze beter reinigbaar zijn
- Alle componenten moeten bereikbaar zijn voor inspectie en reiniging
Naast EHEDG zijn ook de GMP-richtlijnen (Good Manufacturing Practice) van toepassing, met name wanneer de skid wordt ingezet in de farmaceutische voedingsindustrie of bij de productie van babyvoeding. GMP stelt aanvullende eisen aan documentatie, traceerbaarheid en validatie van reinigingsprocessen.
Aan welke certificeringen moet een skid in de voedingsindustrie voldoen?
Een skid in de voedingsindustrie moet in de meeste gevallen voldoen aan de Pressure Equipment Directive (PED 2014/68/EU) wanneer de skid drukhoudende onderdelen bevat. Afhankelijk van de gevarengroep is een CE-markering verplicht. Daarnaast zijn materiaaldocumentatie conform EN 10204 en lascertificering conform EN ISO 3834 standaardvereisten bij professionele skidbouw.
De meest relevante certificeringen en normen op een rij:
- PED 2014/68/EU: verplicht voor drukhoudende apparatuur; module H of H1 voor hogere gevarengroepen
- EN ISO 3834-2: kwaliteitseisen voor het lassen van metalen constructies
- EN 1090-2: uitvoering van staalconstructies, inclusief skidframes
- EN 10204: materiaaldocumentatie en keuringsrapporten (3.1 of 3.2 certificaten)
- EHEDG-certificering: voor componenten die direct contact maken met levensmiddelen
- ISO 9001:2015: kwaliteitsmanagementsysteem van de fabrikant
Afhankelijk van de eindklant of het land van bestemming kunnen aanvullende certificeringen gevraagd worden, zoals ATEX voor explosieveiligheid of specifieke klantnormen. Vraag bij de aanvraag altijd om een volledig certificeringsdossier, zodat je als inkoper zeker weet dat de skid aan alle gestelde eisen voldoet.
Hoe verschilt een hygiënische skid van een standaard industriële skid?
Een hygiënische skid verschilt van een standaard industriële skid op drie fundamentele punten: materiaalkeuze, ontwerpfilosofie en documentatievereisten. Waar een standaard industriële skid primair is ontworpen op mechanische betrouwbaarheid en procesefficiëntie, staan bij een hygiënische skid reinigbaarheid en voedselveiligheid centraal in elke ontwerpbeslissing.
Ontwerpverschillen
Bij een standaard industriële skid zijn dode hoeken, schroefdraadverbindingen en lasverbindingen met beperkte doorlassing acceptabel. Bij een hygiënische skid zijn deze elementen niet toegestaan. Elk onderdeel wordt beoordeeld op de vraag of het volledig gereinigd en gedesinfecteerd kan worden, bij voorkeur zonder demontage via een CIP-systeem (Cleaning in Place).
Documentatie en traceerbaarheid
Een hygiënische skid vereist uitgebreidere documentatie dan een standaard industriële uitvoering. Denk aan materiaalcertificaten 3.1 of 3.2 voor alle productcontactdelen, lasprocedurespecificaties (WPS), lasserskwalificaties (WPQ) en een volledig as-built dossier. Bij farmaceutische toepassingen komt daar nog een IQ/OQ-validatiedossier bij, waarmee je aantoont dat de installatie correct is gebouwd en functioneert.
Wat zijn de eisen voor lassen en lasverbindingen in een voedingsindustrie skid?
Lasverbindingen in een skid voor de voedingsindustrie moeten volledig doorgelast zijn, vrij van poriën en onregelmatigheden, en afgewerkt tot een oppervlaktewaarde die reinigen mogelijk maakt. Het lasproces GTAW (TIG-lassen, proces 141) is de standaard voor productcontactdelen, omdat dit proces de schoonste en meest gecontroleerde lasverbinding oplevert. Orbitaal lassen wordt ingezet voor leidingverbindingen die een consistente, reproduceerbare kwaliteit vereisen.
De eisen voor lassen in een voedingsindustrie skid omvatten:
- Lasprocedures conform EN ISO 15614-1 of ASME IX, afhankelijk van de toepasselijke norm
- Gekwalificeerde lassers met geldige lasserscertificaten
- Volledig doorgelaste verbindingen zonder wortelfouten of onvolledige inbranding
- Nabehandeling van lasverbindingen: pickling (beitsen) en passivering om de corrosieweerstand van RVS te herstellen
- Visuele keuring en indien vereist NDO-keuring (niet-destructief onderzoek) zoals penetrantonderzoek of röntgenonderzoek
- Documentatie van alle lasverbindingen in een lasregister
Bij leidingwerk dat onder druk staat, gelden aanvullende keuringseisen conform de PED-richtlijn. Afhankelijk van de gevarengroep voert een Notified Body een steekproef of volledige keuring uit op de lasverbindingen.
Wie is verantwoordelijk voor het toetsen van een skid aan de gestelde eisen?
De verantwoordelijkheid voor het toetsen van een skid aan de gestelde eisen ligt primair bij de fabrikant, die als constructeur de conformiteit met de toepasselijke normen en richtlijnen moet aantonen. Bij drukhoudende onderdelen die onder de PED vallen, is een Notified Body (aangemelde instantie) zoals TÜV of LRQA betrokken bij de keuring en certificering. De eindklant of opdrachtgever is verantwoordelijk voor het opstellen van de juiste specificaties.
In de praktijk verloopt de toetsing via meerdere lagen:
- Fabrikant: voert interne kwaliteitscontroles uit, documenteert lasprocedures, materiaalcertificaten en keuringen, en stelt het technisch dossier samen
- Notified Body: toetst het ontwerp en de fabricage bij PED-plichtige apparatuur; voor module H/H1 mag de fabrikant zelfstandig CE-markering aanbrengen tot gevarengroep III
- Opdrachtgever of derde partij: voert een vendor inspection uit, waarbij een inspecteur namens de klant de fabricage op locatie controleert
- Bevoegde instantie: bij ingebruikstelling in Nederland toetst de bevoegde instantie of de installatie voldoet aan de Warenwet en het Besluit drukapparatuur
Als inkoper of technical procurement manager is het verstandig om bij de aanvraag direct te vragen naar het certificeringspakket van de fabrikant en de wijze waarop keuringen worden gedocumenteerd. Een fabrikant met module H/H1-certificering kan het proces aanzienlijk versnellen, omdat tussenkomst van een Notified Body bij elke individuele keuring niet verplicht is.
Hoe Kivit Group helpt bij de bouw van een skid voor de voedingsindustrie
Via onze dochteronderneming MCL Apparatenbouw bouwen wij skids die voldoen aan de strenge eisen van de voedingsindustrie. We combineren hygiënisch ontwerp, gecertificeerd laswerk en een volledig certificeringsdossier in één geïntegreerd traject. Zo hoef je als inkoper niet meerdere partijen aan te sturen en weet je zeker dat de skid bij oplevering aan alle gestelde eisen voldoet.
Wat wij concreet bieden:
- Skidbouw in RVS, duplex en hooggelegeerde materialen, volledig conform PED 2014/68/EU
- Gecertificeerd laswerk conform EN ISO 3834-2, inclusief orbitaal TIG-lassen voor productcontactleidingen
- Module H/H1-certificering, waardoor wij zelfstandig CE-markering mogen aanbrengen tot gevarengroep III
- Volledig as-built dossier met materiaalcertificaten (EN 10204 3.1/3.2), lasregisters en keuringsrapporten
- Engineering, fabricage, transport en montage volledig in eigen beheer, zonder afhankelijkheid van derden
- Snelle reparatieservice bij storingen aan bestaande skids en apparatuur
Wil je weten wat wij voor jouw project kunnen betekenen? Bekijk onze diensten of lees meer over wie wij zijn. Wil je direct weten of wij de juiste partner zijn voor jouw skidbouw project? Vraag een offerte aan en we denken graag met je mee. Meer weten over ons certificeringspakket? Dat vind je ook op onze website.